Ferryramp slaat diepe wonden

(dit artikel werd op maandag 28 april gepubliceerd via De Persdienst) 

Zuid-Korea worstelt met de gevolgen van de ramp met de veerboot Sewol, die naar schatting zo’n 300 levens heeft gekost. Anderhalve week na het zinken van de boot verkeert het land nog altijd in schok waarin nationale rauw gepaard gaat met schuldgevoel en politieke onrust.

“We zijn allemaal van dezelfde leeftijd dus we waren allemaal erg geraakt en voelen diep mee.” Scholiere Kim Yeong-hyeon (15) is met een groep van haar school naar Seoul gekomen om steun te betuigen aan de slachtoffers, vooral middelbaar scholieren die op schoolreis waren. Vele plekken in het hele land staan vol mensen die steun betuigen middels de inmiddels iconisch geworden gele lintjes, stille tochten, altaren en protesten tegen de regering. Het gezamenlijke schuldgevoel overheerst tijdens deze bijeenkomsten. Op het stadhuis van Seoul hangt een levensgrote vlag. ‘Sorry’, staat er op. Vlak achter het groepje van de scholiere Kim spelt een oudere man ‘sorry’ met waxinelichtjes – een rockmuzikant speelt intussen een ballade.

 

Een van de klasgenoten van Kim houdt een bordje omhoog dat zoveel zegt dat de scholieren zich verraden voelen door de volwassenen. “De ouderen die in de positie zijn hebben niet hun best gedaan levens te redden. Het ingrijpen had veel sneller gemoeten”, zegt Kim die met haar medescholieren steunbrieven verzamelt om naar de scholieren van de getroffen school te sturen.

De ouderen van de nog altijd sterk hiërarchische samenleving in Zuid-Korea geven de jongeren gelijk. Vooral nadat een conrector van de school die het initiatief nam voor de schoolreis met het gedoemde schip zelfmoord pleegde, groeide het nationale schuldgevoel. “Wij volwassenen vragen nu allemaal om vergiffenis”, zegt Moon Su-hyeon, een traditioneel muzikante en ouder van twee kinderen. “Alle volwassenen voelen zich verantwoordelijk voor elkaar. Al deze kinderen gehoorzaamden de kapitein. Als ouder gaat het verdriet echt door merg een been.” Op kantoor, op straat, in de klas: de sfeer is overal beladen.

Op televisie wordt dit verdriet 24 uur per dag afgewisseld met het nieuws over onder meer het louche verleden van de rederij, de nog steeds voortdurende reddingsoperatie (nog meer dan honderd mensen worden vermist), misplaatste reacties uit de politiek of het aftreden van de premier afgelopen weekend. De media versloeg zichzelf intussen een crisis in met een warboel van onjuiste informatie en agressieve uitbuiting van het sentiment van de getroffen families. Uiteindelijk moesten de autoriteiten de media verzoeken de families met rust te laten.

Politiek activisten waren de afgelopen maanden al in grote getale op de been om te protesteren tegen een breed palet van regeringsbeleid; de ramp geeft hen nieuwe voeding voor woede. De nasleep legt een reeks van problemen van het huidige Zuid-Korea pijnlijk bloot: zo kent de steenrijke en eerder al voor fraude veroordeelde eigenaar van rederij een ondoorzichtig aandeelhouderschap waarin regels gemakkelijk aan de laars gelapt konden worden. Een ander heet politiek hangijzer is de toegenomen cultuur van tijdelijke contracten; enkele werknemers van de ferry werkten op zulke contracten en waren daarom niet ingewijd in alle procedures en regelgeving die gelden in de zeevaart. De demonstranten willen serieuze hervormingen zien.

De horeca en het toerisme zagen hun omzet sinds de ramp flink dalen; veel evenementen werden uitgesteld terwijl veel Koreanen hun reizen en feestjes annuleerden. Op televisie is de programmering versobert en op de radio klinkt vooral verdrietige muziek. De gemeenschappelijke rauw en frustratie begint te wegen voor de Koreanen. Sommige basisscholen raadde de kinderen aan niet naar televisie te kijken, vrezend voor depressies. Maar psychologen meldden dat dit ook geld voor de oudere kijker. “De hele natie gaat door een periode van zware depressie”, zegt socioloog Kim Kyung-dong voor de cameras van CNN. “De ramp slaat in als een elektrische schok op onze psyche.”