Bikkelhard onderwijs scheidt miljoen Koreaanse gezinnen

(dit artikel werd op donderdag 19 december gepubliceerd via De Persdienst) 

Terwijl heel Korea op pad is met het gezin in het weekend, zoekt Han Seung-jin – getrouwd, twee kinderen – gezelschap bij een wijnproefclub of eet wat met vrienden. “Na twee jaar wordt het gemis van mijn kinderen steeds zwaarder.”

Elke avond komt de vader thuis van zijn werk als softwareprogrammeur in een stil eenkamerappartementje. Met zijn bovenmodale inkomen zou hij makkelijk rianter kunnen wonen, maar zijn geld is nodig voor zijn studerende kinderen en zijn eigen oude dag, waarop hij misschien zelf ook nog eens emigreert naar Canada. Daar in Canada wonen nu zijn vrouw, zoon en dochter. Aanvankelijk vertrok hij in 2005 op eigen initiatief met zijn gezin naar Toronto, “omdat ik de Koreaanse maatschappij te hard vond”, legt Han uit, die toch terug naar Korea kwam om te werken.

Nieuwe OECD cijfers (PISA) bevestigden het deze week nog eens: van alle landen lijden Koreaanse scholieren en studenten het meeste onder studiedruk. Het zelfmoordcijfer is er hoog; niet zelden wordt er zelfmoord gepleegd als een student na klokken rond te blokken toch niet wordt toegelaten tot die ene prestigieuze universiteit. Omdat de vele uren extra privéonderwijs die Koreaanse jongeren niet kunnen missen, willen ze tenminste de competitie bijbenen, besluiten veel ouders hun kinderen naar het buitenland te sturen. Engelse vaardigheden geven vaak de doorslag bij een sollicitatiegesprek en een naam van zo’n Amerikaanse universiteit doet het goed.

Anderen, zoals Han, besluiten simpelweg te ontsnappen van de meedogenloze competitie. Hij is één van de half miljoen ‘wilde ganzenvaders’, zoals de eenzame kostwinners in Korea genoemd worden. De term verwijst naar mannetjesganzen die de halve wereld rond moeten reizen om hun gezin te zien. Het aantal ganzenvaders neemt ieder jaar toe met ongeveer 20.000. De kinderen gered van het Koreaanse onderwijsmonster, doemt echter een ander probleem op: zo’n zeventig procent van de ganzenvaders lijden aan depressies, eten ongezond en bewegen onvoldoende – meldde een onderzoek onlangs. Nog eens een half miljoen gezinnen wonen binnen de landsgrenzen gescheiden om de kids dichtbij de juiste school te krijgen – dat betekent dat één op de tien gezinnen in Zuid-Korea gescheiden van elkaar woont.

“In het begin dacht ik nog wel eens, goh wat een vrijheid. Maar die vrijheid werd na een tijdje het tegenovergestelde. Ik kon de vrije tijd weinig betekenis geven zonder mijn familie”, vertelt Han die via internet lotgenoten opzocht. “Ik was nieuwsgierig wat andere vaders in deze situatie deden en ben in contact gekomen met iemand in zelfde situatie en bevriend geraakt. We eten wat en kijken wel eens een film.” Thuis kookt hij soms voor zichzelf, leest een boek, gaat alleen op een dagtrip, naar een wijnproeverij. “Toch blijft de eenzaamheid het moeilijkst”, zegt Han die juist wel op zijn gezondheid wilt letten: “Het is onmogelijk om met mannen onder elkaar niet te drinken, die situaties vermijdt ik dus liever.”

Zijn zoon (16) en dochter (19) zijn al acht jaar gewend aan het veel vrijere leven in Canada, hebben die nog zin om in Korea aan de bak te gaan? “Dat weten ze nog niet en ze zijn vrij in hun keuze. Mijn vrouw komt terug als ze beide het huis uit zijn, maar ook wij denken eraan om terug te gaan naar Canada – ook mijn broer en zus zijn met hun familie naar Canada vertrokken.” Toch hoopt Han dat zijn eigen land de rem op de slopende competitie kan krijgen en kinderen een meer ontspannen schoolleven krijgen. “Het voornaamste probleem is de fixatie op privéonderwijs. Dit geeft een enorme druk, ook financieel voor de gezinnen zelf. Ik hoorde pas iemand het idee opperen dat in cv’s de namen van de universiteiten waar de sollicitant is geweest weggelaten moet worden, dat vind ik een aardige gedachte. De obsessie met prestigieuze namen van universiteiten is te groot.”