Noord-Korea executeert ‘corrupte’ oom Kim Jong-un

(dit artikel werd op donderdag 19 december gepubliceerd via De Persdienst) 

Corrupt, verraderlijk, menselijk uitschot – erger dan een hond. Dergelijke taal horen we vaker uit Noord-Korea, maar nooit eerder gingen deze woorden over een bloedeigen familielid van de Grote Leider. Gisterochtend wijdde de Noord-Koreaanse staatsmedia smeuïg uit in zijn berichtgeving over de executie van Kim’s oom Jang Song-thaek, de man die jarenlang beschouwd werd als de machtige man achter en mentor van Kim Jong-un.

Twee jaar na zijn aantreden mag het duidelijk zijn: met Kim Jong-un valt niet te spotten. Moesten we voorheen raden wat er gebeurde met hoge ambtenaren die plotseling van het toneel verdwenen – vaak onder vage excuses zoals ziekte – nu mag er geen misverstand over bestaan: niemand is onaantastbaar behalve Kim Jong-un zelf. Bazige of kritische individuen worden niet getolereerd. De boodschap werd op meedogenloze wijze uitgevoerd: de man die op zowat alle foto’s naast Kim stond en regelmatig het land vertegenwoordigde op diplomatieke reizen werd zondag voor het partijcongres gearresteerd en weggedragen, donderdag zou hij zijn geëxecuteerd.

Is dit een teken van een meedogenloze machtsstrijd in Pyongyang? Wilt Kim rigoureuzer afrekenen met corruptie? Wilt hij met een nieuwe golf van angst zijn volk in toom houden? Of was zijn oom te vervelend en doet hij simpelweg maar wat? Wat het precieze verhaal is achter de zaak Jang Song-thaek blijft onduidelijk, net als hoe de machtsverhoudingen nou precies liggen in Pyongyang. En waar is zijn vrouw, de zus van Kim Jong-il? Sommige bronnen meldden zelfs dat zij degene is, naast Kim Jong-un’s broer Kim Jong-chul die in het complot zaten. De speculatiemachine draait volop – toch zijn er zaken die met zekerheid te zeggen vallen: het regime van Kim Jong-un slaat een ongehoord genadeloze weg in.

Satellietbeelden laten zien dat Pyongyang een hoop nieuwe skateparken bouwt – met basketbalster Dennis Rodman viert hij luxevakantie. Noord-Korea is nu de speeltuin van Kim Jong-un en hij doet wat hij wilt; met de afrekening met bejaarde hoge ambtenaren uit de tijd van zijn opa die hun dominantie willen laten gelden begon Kim Jong-un dan ook al vroeg. Maar dat het de huidige vorm aan zou nemen, verwachtte niemand. “Voorheen werden officials niet vermoord nadat ze verdwenen, nu zien ze dat als ze eenmaal aan de kant worden gezet kunnen worden vermoord, dit is een compleet nieuwe situatie”, vertelt Andrei Lankov, professor Korea studies aan de Kookmin universiteit in Seoul aan nieuwssite NK News. Kim Jong-un lijkt stabiliteit te willen afdwingen, maar veel waarnemers vrezen juist een tegenovergesteld effect, zo ook Lankov: “Als je positie bedreigd wordt, zou je kunnen gaan denken aan meer drastische opties zoals het plegen van een coup of vluchten naar Zuid-Korea. Bovendien zal niemand iets durven doen behalve wat hen wordt opgedragen. Met dergelijke passiviteit komt het land niet uit de crisis.”

Bryan Myers legde in zijn boek ‘The Cleanest Race’ uit dat de ware ideologie van Noord-Korea rust op de etnische eenheid van het volk. Propaganda berustte altijd op het feit dat het onschuldige volk, kwetsbaar als kinderen, van de boze buitenwereld beschermd zal worden door de grote leider, de moeder des volks. De afgebeelde door en door rotte mensen zijn vaak Amerikanen, zelden een landgenoot. “Deze mythe is nu geëxplodeerd”, reageert Myers in The Guardian. “Het bekritiseert de overleden Kim Jong-il: hoe kon de Geliefde leider niet zien dat Jang een slecht mens was? Hoe kan de massa nu de wijsheid van zijn opvolger vertrouwen?” Foto’s lieten gisteren geschokte gezichten zien van metroreizigers in Pyongyang die de krant lazen.

Het kan ook een simpelweg onbezonnen beslissing zijn geweest van de nieuwe Kim – ook de toelating van Dennis Rodman tot zijn privéparadijs vol luxe en vrouwen (precies de aantijgingen die tegen Jang gebruikt werden) werd gezien als een blunder in zijn missie als serieuze leider beschouwd te worden. Volgende week komt Rodman voor de derde keer op bezoek om een glas whiskey te drinken met Kim. Drinkmaatjes gaan voor, zegt ook Lankov: “Dit is het begin van het vervangen van het hele kabinet. Al die mensen zijn erg oud, hebben andere ervaringen en ideeën. Hij wilt mensen van zijn eigen generatie, mensen die toevallig zijn drinkmaatjes zijn zullen de oude generatie aflossen.”

Zuid-Korea zet zich intussen schrap voor eventuele nieuwe militaire provocaties of een eventuele nucleaire test, meldde het Ministerie van Hereniging. Interne machtsstrijd gaat vaak gepaard met provocaties om eenheid te brengen achter de schermen in Pyongyang. Het leger in Zuid-Korea is in hogere staat van paraatheid gebracht.