‘Groteske verhalen leiden af’

(dit artikel werd op vrijdag 11 oktober gepubliceerd via De Persdienst) 

Een van de wereld afgesloten natie, geleid door een excentrieke leider die om de haverklap dissidenten executeert en zijn volk hersenspoelt en uithongert. Noord-Korea is een bizar land vol boosaardige psychopaten. Tenminste, dat moeten we geloven als we afgaan op de vele wilde verhalen die het land uit lekken. Hoe weten we wat wel en wat niet waar is?

Journalistiek in Noord-Korea is ten strengste verboden; het regime heeft alle baat bij het behouden van een compleet informatievacuüm. Als het volk immers er massaal achterkomt dat de socialistische droom gefaald heeft en de initiators de macht behouden middels leugens is het gedaan met de elite in Pyongyang. Toch weten we steeds meer over Noord-Korea: vluchtelingen vertellen over hun ervaringen en veel Noord-Koreaanse handelaars en ambtenaren reizen op en neer naar China waar journalisten wél hun verhaal op kunnen schrijven.

“Als het gaat om marktprijzen en het dagelijks leven hebben we zat informatie; we weten hoe 85 tot 90 procent van de bevolking zijn geld verdient”, zegt Andrei Lankov, Korea-professor aan de Kookmin Universiteit in Seoul die eerder dit jaar het boek ‘Het echte Noord-Korea’ uitbracht. “Maar als het gaat om politieke elite en de Kim familie blijven we in het duister tasten.” Juist dat zijn de verhalen die razendsnel door de internationale media opgepikt worden. Pas nog schreef de Zuid-Koreaanse krant Chosun over de executie van een zangeres en ex-vriendin van Kim Jong-un, die pornofilms zou hebben gemaakt én in de weer zou zijn geweest met bijbels. “Een bizar verhaal dat we niet kunnen verifiëren. Regelmatig worden dit soort verhalen opgeschreven door Zuid-Koreaanse of Japanse journalisten die onverifieerbare bronnen citeren, internationale media nemen het vervolgens over als een feit”, zegt Lankov “Later zie je dan zo’n geëxecuteerde popster weer gewoon op tv verschijnen.”

Het maakt het extra lastig dat de gekste verhalen soms wél blijken te kloppen. Verhalen zoals Kim Jong-il die een Zuid-Koreaanse filmregisseur ontvoerde om zijn eigen films te maken zijn waar – ook executies vinden, vaak in het geheim, plaats in Noord-Korea. Soms is het regime direct zelf schuldig aan het creëren van fabels: officieel of onofficieel worden ze het land in geholpen om de het volk onder de duim te houden. Conservatieve Zuid-Koreaanse media pikken dat vervolgens op en publiceren uiteindelijk een verhaal dat een kleurrijk leven achter de rug heeft – al dan niet zelf ook nog eens extra aangezet om het imago van een gekke noorderbuur in tact te houden.

Op een kantoor in Seoul tellen de medewerkers van DailyNK eerst tot tien na het horen over het zoveelste bizarre verhaal. De onlinekrant voor Noord-Koreaans nieuws heeft werk gemaakt om fictie van feiten te scheiden. Ze geven vanuit China in het geheim journalistieke training aan Noord-Koreanen die regelmatig de grens oversteken om opnames te maken en verhalen op te schrijven. “We proberen zoveel mogelijk de principes van de journalistiek toe te passen”, zegt DailyNK redacteur Jeong A-yang. “Wij hebben ook gehoord van de executie van de ex-vriendin van Kim Jong-un, maar we checken dit soort dingen altijd eerst bij verschillende bronnen en journalisten in ons netwerk.” Helemaal zeker is ook DailyNK niet altijd, geeft Jeong toe. “We doen ons best alles hard te maken, maar helaas gebeurt het ook wel eens dat we met verkeerde informatie aan de gang gaan. In een gesloten land als Noord-Korea is dat nou eenmaal nooit uit te sluiten.”

Professor Andrei Lankov is gefrustreerd over de cyclus van sensationele berichtgeving over Noord-Korea. “Het hindert de correcte analyse van hoe Noord-Korea echt werkt. Mensen denken dat de gekste dingen mogelijk zijn in Noord-Korea, maar de realiteit is anders. Mensen worden afgeleid met groteske verhalen en hebben vervolgens geen interesse in de zaken die er echt toe doen.”