‘Top van Hyundai is hardleers’

(dit artikel werd op zaterdag 31 augustus gepubliceerd in Trouw)

Daar staan ze weer. Vuisten in de lucht, rode doeken om het hoofd geknoopt. ‘Verenigt en vecht!’, staat erop. Ouderwetse arbeidersliederen en agressieve taal schallen tegen de assemblagehallen van het gigantische terrein van automaker Hyundai in Ulsan. In 24 van de afgelopen 26 jaren legden de arbeiders hier het werk neer. Hyundai Motors schat de totale schade in op zo’n 9 miljard euro aan misgelopen productie.

Sinds dinsdag kan het bedrijf daar 80 miljoen euro bij optellen. Zo’n 45.000 vakbondsleden legden dinsdag en woensdag het werk in alle fabrieken in Zuid-Korea voor twee uur neer. De vakbond voor de Hyundai arbeiders eist onder meer een loonsverhoging, uitbreiding van bonussen en een gouden medaille voor arbeiders die jubileren. Hoe meer jaren, hoe meer goud er in de plak moet zitten. De eis voor de medailles en bonussen tekent het jaarlijks terugkerende gevoel van onderwaardering van de arbeiders van een van ’s lands grootste werkgevers.

“Het is ieder jaar hetzelfde liedje. Het is niet dat wij graag staken, maar het bedrijf luistert gewoon nooit naar ons. Ze zijn alleen geïnteresseerd in winst”, zegt arbeider Choi Jin-seob, die iedere dag aan de assemblagelijn staat. Zijn collega Seo Ki-yeong vult hem aan: “Ik werk hier nu 18 jaar en ieder jaar weer zijn de onderhandelingen erg moeizaam. De vicepresident heeft een erg vijandige houding naar de werkers toe. Als dat niet verandert, zullen we op deze manier moeten blijven vechten.” De nonchalante houding van Hyundai wordt bevestigd door een bestuursmedewerker van Hyundai, die eerder deze week met persbureau Reuters sprak. “Onze topprioriteit is in de wereldtop vijf van automakers te komen. Productie gaat boven het belang van de arbeiders, stakingen zijn een gevolg van een keuze die we zelf gemaakt hebben.”

Zuid-Korea staat bekend om zijn conflictueuze arbeiderscultuur, inclusief demonstraties waarbij de oproerpolitie vaker wel dan niet aan te pas komt. De afwezigheid van een cao-achtige constructie in het land zet de arbeiders machteloos tegen de conglomeraten die veel politieke vrijheid genieten. De enige belangenbehartigers zijn de vakbonden, die in Zuid-Korea per bedrijf georganiseerd zijn. Om de productie niet teveel schade toe te brengen heeft Hyundai in het verleden mondjesmaat toegegeven aan de eisen van de bond, maar een cultuuromslag hebben de straatgevechten en onderhandelingen nooit opgeleverd. Sterker nog, de agressieve sfeer houdt juist de tegenstellingen in stand en zo gaapt het bedrijfsculturele gat tussen de werkvloer en het kantoor nog net zo groot als in de jaren zeventig. Toen maakte Zuid-Korea zijn economische wondergroei door onder leiding van een dictatuur die de conglomeraten liet floreren onder het devies niet zeuren, maar werken. Communicatie en democratie hoorde en hoort daar nog steeds niet bij, zodat ook de arbeiders op hun beurt in onbegrip verkeren over wat er op kantoor gebeurt. “In tegenstelling tot in bijvoorbeeld Europa zijn bedrijven hier erg intransparant. Ze zeggen hier op kantoor dat ze in een malaise zitten en dat we daarom op een houtje moeten bijten. Maar we krijgen geen enkel inzicht in hoe de zaken daadwerkelijk lopen”, zegt Kim Ki-hyeok, medewerker van de vakbond.

Vandaag eist de vakbond dat Hyundai akkoord gaat met hun eisen. Doet de automaker dat niet, dan is de vakbond bereid een fellere staking te op touw te zetten. Volgens de vakbond zijn de eisen verre van onredelijk en conform de gemiddelde levensonderhoudskosten in het land. Vakbondsleider Moon Yong-moon zegt dat stakingen de enige manier zijn iets te bewerkstelligen. “Het bedrijf zelf doet geen moeite om op de hoogte te blijven van wat er onder de arbeiders speelt. De enige momenten dat arbeidsvoorwaarden worden aangepast is nadat wij als vakbond een hoop lawaai hebben gemaakt.” De gevraagde bonussen zijn volgens hem meer dan verdiend en nodig om de werknemers plezierig aan het werk te houden. “Ik merk dat de werknemers veel minder trots zijn op hun bedrijf dan voorheen. We werken immers allemaal samen aan alle successen die Hyundai boekt, dat moet beloond worden.” De autobouwers bij Hyundai werken gemiddeld 2600 uur per jaar en komt in 47 weekenden opdagen. Meer dan 5000 werknemers draaien zelfs meer dan 3000 werkuren. Vorig jaar boekte de vakbond succes met onder meer het inkorten van de onder de werkers beruchte 10-urige nachtdiensten. Ook toen gaf Hyundai niet in voordat de vuisten flink werden gebald en de strijdliederen dagenlang over het terrein schalden.