Noord-Korea mikt op portemonnee zuiderbuur

 (dit artikel werd op woensdag 10 april gepubliceerd in Trouw) 

Dreigen met zeeën van vuur en nucleaire aanvallen deed de gemiddelde Zuid-Koreaan nou niet echt opveren uit zijn stoel. Maar nu Noord-Korea het industriepark dat het samen met Zuid-Korea opereert heeft gesloten, is Kaesong niet weg te slaan uit het Zuid-Koreaanse nieuws. De reden: de eigen portemonnee wordt geraakt.

Gefrustreerd zijn ze. “Als dit zo doorgaat bestaat het risico dat ondernemers failliet gaan”, zei de vicepresident van de Koreaanse MKB organisatie KBiz die de ondernemers van Kaesong vertegenwoordigt. De ondernemers klagen steen en been, zo werd in de persconferentie die de organisatie gisteren hield duidelijk. “Ik kan straks niet meer leveren aan klanten”, zegt Park Yun-kyu eigenaar van een textielfabriek. In zijn fabriek werken 700 Noord-Koreaanse arbeiders tegen een maandloon dat volgens de gemiddeldes in Kaesong uitloopt van 80 tot 120 euro, zeker de helft daarvan wordt als belasting geïnd door de Noord-Koreaanse staat. “We zijn wel verzekerd voor dit soort situaties, maar alleen als de zaak minstens een maand wordt gesloten”, zegt Park. Ondanks de sluiting blijven er nog enkele honderden Zuid-Koreaanse werknemers achter in Kaesong, in de hoop zo snel mogelijk de productie te kunnen hervatten. Vaker overnachten de Zuid-Koreaanse werknemers in Kaesong gedurende de werkweek.

De zakenlieden stapten vooral in het unieke project voor de goedkope arbeid, en met een locatie zo’n 50 kilometer van Seoul is het transport eveneens voordelig. “Laat dit nou niet de dupe worden van politieke schermutselingen”, benadrukken de ondernemers. Maar er is een veel groter verlies. “Als Noord-Korea wil bouwen aan vertrouwen in de internationale gemeenschap waar het investeringen zoekt, moeten ze de situatie snel normaliseren”, meldde het Zuid-Koreaanse Ministerie van Hereniging, dat over de niet-militaire interactie met het noorden gaat. Bedrijven vanuit de hele wereld, ook vanuit Nederland, investeren in fabrieken en mijnen. Afgelopen oktober gingen zakenlieden voor het eerst met Nederlandse ambtenaren op handelsmissie naar Noord-Korea.

Hoewel de Zuid-Koreaanse media gisteren een andere indruk gaven, is het project in 2003 niet alleen maar in het leven geroepen om mooie winstmarges voor ondernemers te regelen. Het project paste perfect in de Zonneschijnpolitiek, het zachtaardige toenaderingsbeleid waarmee president Kim Dae-jung in 2000 een Nobelprijs voor de vrede mee won. “Aan de ene kant zat het Midden- en Kleinbedrijf in het nauw en verzocht het de politiek om een oplossing. De regering on Roh Moo-hyun destijds kon dat mooie combineren met zijn ambities relaties op te bouwen met het Noorden”, zegt Chang Yong-seok, onderzoeker aan het Koreaanse herenigingsinstituut van de Universiteit van Seoul.

Chang noemt het project een succes als het gaat om interactie met het verarmde noorden, dat broodnodig economische kennis en ervaring nodig heeft. “Het project speelt een cruciale rol. Noord-Korea leert hoe het dergelijke complexen kan opereren. Kaesong staat model voor andere fabrieksterreinen in Noord-Korea.” Natuurlijk hoopt het zuiden stiekem ook de ogen van de Noorderlingen te openen, dat hun heilstaat helemaal niet zo geavanceerd is als Pyongyang doet geloven. Chang: “Er is goed eten, er wordt gewerkt met moderne machines. Dat laat zien hoe geavanceerd de wereld eigenlijk is.”

Pyongyang wil met de vermoedelijk tijdelijke sluiting en andere dreigementen vooral pogen de Zuid-Koreaanse politiek en economie te ontwrichten. Na het sluiten van Kaesong kwam Noord-Korea gisteren ook met het advies aan het zuiden alle buitenlandse toeristen en expats naar huis te sturen. Met dergelijke bangmakerij hoopt Noord-Korea een economische aderlating te bewerkstelligen bij zijn zuiderbuur, waar de internationale gemeenschap geen gehoor gaf aan de zoveelste dreiging. De Amerikaanse ambassade in Seoul meldde dat er geen aanleiding is het veiligheidsadvies voor zijn burgers aan te passen. Nadat de financiële markten wekenlang geen spier vertrokken na reeksen van dreigementen, begon Wall Street deze week toch te schommelen na felle taal uit Pyongyang. Gisteren verloor de Koreaanse won zes procent ten opzichte van de Amerikaanse dollar.

Om verdere impact van de dreigementen te voorkomen benadrukten Zuid-Koreaanse overheden ook gisteren weer dat er geen ongebruikelijke activiteiten in het Noord-Koreaanse leger zijn waargenomen.