Geest voormalig dictator krijgt nieuw leven

(dit artikel werd op zaterdag 22 december gepubliceerd in Trouw) 

“Park is onze grootste president ooit. Niemand heeft het land ooit zo goed geregeerd als hij”, zegt Jung Yun-yeong (52) als hij rondloopt in het Park Chung-hee Herdenkingsmuseum. De man die een coup pleegde en Zuid-Korea tussen 1961 en 1979 met ijzeren vuist regeerde is altijd nog immens populair, zo werd eerder deze week weer duidelijk toen zijn dochter Park Geun-hye werd verkozen tot president. Met haar verkiezing hopen de conservatieven op een herleving van het tijdperk van vader Park. Tegenstanders vrezen hetzelfde.

Jeong heeft net vier uur in de auto gezeten voor een bezoek aan het eerder dit jaar geopende eerbetoon, een kolossaal gebouw in het westen van Seoul. “De groei van de economie was gigantisch”, benadrukt Jeong als hij langs foto’s wandelt van de talloze bouwprojecten die Park initieerde. De tentoonstelling viert zijn economische wonder lyrisch. Van armoedige vieze leefomstandigheden tot comfortabele stenen huizen, zo maken maquettes duidelijk. De economische omslag was indrukwekkend, maar werd niet gerealiseerd zonder mensenrechten flink te schenden en arbeid uit te buiten in het voordeel van ’s lands grote conglomeraten.

Over de donkere kanten van zijn regime wordt in het museum echter geen woord gerept. De levensstandaard van de nu oudere generaties ging er zodanig op vooruit, dat kritiek over mensonterende praktijken makkelijk worden weggewuifd. “Nee, hij was helemaal geen dictator”, beweert een bezoekster van Park’s campagne tijdens een televisieinterview met de buitenlandse pers. Toen de verkiezingsuitslag bekend werd staken fans emotioneel foto’s van vader Park in de lucht. In het sterk patriarchale Zuid-Korea kon Park Geun-hye profiteren van het imago van haar vader als competent leider. Jung: “Park Geun-hye heeft het bloed van een talentvol politicus. Ik verwacht dat zij net zo goed is.”

De gelijkenis met haar vader is precies waar vele anderen juist voor vrezen. “Zuid-Korea is nooit over het Park Chung-hee-syndroom heen gekomen”, zegt Jo Se-yeol, medewerker van het Koreaanse Staatkundig Onderzoeksinstituut. “Ook al is er een democratie ingevoerd in Zuid-Korea, haar leiderschap is nooit fundamenteel veranderd. We kampen nog steeds met een autoritair bewind. Aanhangers van Park Chung-hee hebben hun macht nooit ingeleverd.” Jo doelt onder meer op de beperkte persvrijheid en economische en politieke macht van de familieconglomeraten – die serieuzere vormen aan nam in onder aftredend president Lee Myung-bak, tevens voormalig topman van de bouwtak van Hyundai. Zo zagen huishoudens hun schulden groeien, kritische journalisten en burgers werden gearresteerd en het inkomensgat werd groter.

Park Geun-hye nam afstand van de kille politiek van de zakelijke Lee, maar haar vertrouwelingen zijn oude bekenden uit de zakelijke wereld. Zoals Hyundai-zoon Jung Mong-jun, mede-eigenaar van industriële tak van Hyundai. Bovendien is het aan Lee’s beleid te danken dat Park verkozen kon worden, zegt Jo. “Doordat een eenzijdig romantisch beeld wordt geschetst in dergelijke nieuwe musea en in de strikter gecontroleerde pers, zijn mensen blind geworden voor de foute kant van het autoritaire beleid. Zo kan het dat Park Geun-hye volledig kon teren op de mythe van haar vader. Ze is tijdens haar campagne geen enkele keer inhoudelijk ingegaan op haar abstracte populistische verkiezingskreten.”

De terugkeer van een Park in het presidentiële huis is extra pijnlijk is voor de slachtoffers die het militaire regime van haar vader hebben gemaakt. Jo “Park schreef in haar autobiografie dat ze graag alle ‘geruchten’ rond haar vader wilt opklaren. Dit is een stap terug naar het verleden. Haar verkiezing strooit zout in de wonden van de slachtoffers.”

Nieuwe Gemeenschapsbeweging
Niet zeuren, maar werken. Om een economisch wonder te verrichten ontwierp Park Chung-hee een eigen ideologie om de werklust flink op te voeren. Net als de Noord-Koreaanse ideologie Juche was de ‘Nieuwe Gemeenschapsbeweging’ gebaseerd op Koreaanse tradities die de gemeenschapszin aanmoedigen. Met groene petjes op, het lijflied zingend, moesten de Zuid-Koreanen hard aan de slag om het rurale platteland om te toveren in een moderne leefomgeving. De ideologie promootte zelfdiscipline, etiquette en stelde talloze normen om mensen hun eigen gemeenschap te laten organiseren van waterput tot dorpskrant. Tot op de dag van vandaag is die werkmentaliteit voelbaar in Zuid-Korea: onder alle OECD-landen maken de Koreanen de meeste werkuren in bedrijven die als families georganiseerd zijn. In enquêtes geeft een meerderheid van de Koreanen nog steeds aan de zekerheid van het opbouwen van kapitaal belangrijker te vinden dan levensgeluk.