De Grote Japan FAQ

2011-03/bootsmll.jpgEr zijn een paar standaard vragen wat betreft de nasleep van de ramp in Japan. Hoe gaan de mensen er mee om? Is er angst? Paniek? Hoe staat het er momenteel voor met de kerncentrale? Gebaseerd op mijn ervaringen in Japan, de interviews die ik deed en de berichtgeving vandaar een Frequently Asked Questions die inzicht geven in hoe zaken worden opgepikt in Japan.
.
.

Wat is het laatste nieuws over de kerncentrale in Fukushima?
Iedere dag komen er berichten en geruchten naar buiten rond de situatie met de kerncentrale en het gevaar op straling in de omgeving. De autoriteiten hebben die informatiestroom in de hand, wat betekent dat het vaak lastig is een helder zicht op de situatie te houden. Het Japanse nieuwsagentschap Kyodo brengt nieuws over de situatie op hun website. Waardevolle informatie komt ook van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie, die updates bijhoudt op zijn website. Op Twitter is het de moeite waard om VOA correspondent Steve Herman te volgen, die vanuit Tokio de laatste updates post die vaak sneller zijn dan Kyodo. Politicus en ingenieur Diederik Samsom interpreteert op zijn Twitter de laatste ontwikkelingen in de kerncentrale. Op de liveblog van de NOS wordt het laatste nieuws rond de situatie in Japan verzameld.

Hoe reageren de Japanners op de situatie met de kerncentrale?
In het rampgebied is het gevaar voor radioactiviteit niet van eerste zorg. Vooral in de hard getroffen gebieden wordt gerouwd, opgeruimd, nog steeds gezocht naar doden en 24 uur per dag spant men zich er in om voedsel, water, benzine en andere dagelijkse benodigdheden in het gebied te krijgen en opvang te realiseren. In de grote steden ten zuiden van de kerncentrale zoals Tokio zijn dergelijke problemen een stuk minder groot en wordt er meer gesproken over stralingsgevaar. Er worden maatregelen getroffen zoals het uitdelen van jodiumpillen. Twintig kilometer rond kerncentrale zelf wordt geadviseerd het gebied te verlaten.

Paniek?
Een veel terugkomende vraag na zorgwekkend nieuws: is er paniek? Al sinds het begin van de ramp reageren de Japanners kalm en volgen gehoorzaam de instructies van de autoriteiten op. Dat geldt zowel voor de nucleaire problemen als voor de situatie in het rampgebied zelf. Japan is een van de meest georganiseerde landen ter wereld. In de getroffen steden stonden er bijvoorbeeld in mum van tijd netjes pilonnen en lint langs inzakte stoepen of beschadigde gebouwen, mensen besparen stroom en gaan netjes in de rij staan bij winkels die op rantsoen staan. In de getroffen gebieden gaan waar mogelijk veel bewoners en vrijwilligers aan de slag om zo snel mogelijk de boel op te ruimen. Hierdoor ogen zowel de lichter getroffen steden als de zwaar getroffen gebieden rustig. Waar mogelijk wordt het gewone leven geleefd, elders wordt snel maar zonder al teveel lawaai keihard gewerkt om het leven te normaliseren. Grote baseballwedstrijden trekken intussen veel supporters en ook gokhallen in Sendai doen ouderwets zaken.

Waarom reageren Japanners zo rustig?
Een van de belangrijkste culturele eigenschappen die Japanners onderscheiden van alle andere volkeren, gaat terug naar de Samurai tijd. In die tijd heerste er een krijgersklasse waardoor een militaire mentaliteit de standaard was. Je kunt het vergelijken met de sfeer in het leger: onvoorwaardelijk gehoorzamen aan je meerdere, incasseren, geen tegengas geven en geen gejank. Victorie is de enige optie, bij verlies werd er zelfmoord gepleegd met een zwaard. De krijgersklasse is al lang geschiedenis, maar deze mentaliteit zit nog steeds diep in het wezen van de Japanners. Mensen proberen nog steeds de ander niet tot last te zijn, excuseren zich daarom voor iedere handeling die ze maken om confrontatie te vermijden (want verlies is onverdraaglijk), tonen emoties niet, de organisatie is nog steeds erg strak en de hiërarchie sterk. Meer dan in andere landen dienen de autoriteiten als bevelhebber die de boel in het gareel wilt houden, zodat het nieuws op rustige toon klinkt en er instructies worden gegeven aan het volk over wat te doen. Veel mensen herhalen wat de autoriteiten zeggen en zeggen zolang zei niet zeggen het gebied te verlaten, dat dan ook niet te doen. Als gewoon burger voelen ze zich niet in de positie kritisch te zijn op de politieke gang van zaken. Slapen in de kou en minder eten? Die situatie verdragen is voor de Japanners de enige optie om de situatie onder controle te houden. Dit alles betekent niet dat er geen angst is of emoties zijn, maar niemand zal iemand anders daar snel mee lastig willen vallen of de organisatie willen verstoren.

Hoe wordt de heropbouw van het gebied aangepakt?
Met de beschikbare middelen wordt geprobeerd de boel op te ruimen. De lengte van het kustgebied dat getroffen is door de tsunami is dik twee keer zo lang als die van Zeeuws-Vlaanderen tot Den Helder; de omvang van de schade is gigantisch. In het gebied rond Fukushima is het vanwege het stralingsgevaar moeilijk om te beginnen met opruimen, maar ook veel andere gebieden moeten wachten tot er materieel en mankracht beschikbaar is. Het leger, brandweer en andere professionele hulp zijn inmiddels druk bezig in de hardst getroffen gebieden met opruimen en het bergen van lichamen. Ook veel vrijwilligers hebben zich gemeld en zijn massaal bezig met opruimen en schoonmaken.

Zullen alle getroffen gebieden opnieuw worden opgebouwd?
Veel mensen hebben een trauma overgehouden en willen graag ergens anders gaan wonen. Maar er zijn ook veel mensen die er vertrouwen in hebben dat hun dorp of stad weer genormaliseerd zal worden en geloven ook niet dat een dergelijke ramp nog een keer zal gebeuren. Het zal moeilijk zijn of lang duren voor alles weer als vanouds draait. Veel zelfstandig ondernemers zullen er niet de middelen en energie voor hebben hun bedrijf opnieuw op te zetten, geloven sommigen. Grote franchises en ketens zullen minder moeite hebben met het opnieuw opzetten van hun filialen in het gebied. In Japan bestaan er aardbevingsverzekeringen, maar lang niet iedereen heeft zo’n verzekering afgesloten. De regering heeft aangegeven dat de wederopbouw door iedereen gedragen zal moeten worden. Financiële steun komt dus ook van de overheid. Internationale fondsen zullen voor Japan een laatste toevlucht zijn, want daar gebruik van maken beschadigt toch een beetje het nationaal trots van sterke natie.

Hoe gaat het verder met de dakloos geworden slachtoffers?
Vele slachtoffers verblijven in de opvangcentra totdat er tijdelijke woningen beschikbaar zijn, die worden momenteel gebouwd in de vorm van tijdelijke houten huisjes. Slachtoffers die familie hebben wonen elders in het land, hebben daar onderdak gezocht. Japan wilt de scholen, waar veel opvang is gehuisvest, na de huidige schoolvakantie weer openen om het gewone leven zoveel mogelijk op te pikken. De tijdelijke opvang zal dus zo snel mogelijk worden gerealiseerd.