Korea-Japan 1910-1945: Tweedeling in Japan

Terwijl afgelopen week de lauwe reactie op de excuses van de Japanse premier het Koreaanse nieuws beheerste, kwam vandaag een positiever geluid naar buiten. De Koreaanse Minister van Buitenlandse Zaken Yu Myung-hwan benadrukte dat deze excuses wel degelijk ‘erg betekenisvol’ zijn. Dat het inderdaad wel een verschil maakt, blijkt uit de zowel progressieve als conservatieve demonstranten die gisteren in Tokio op de been waren. Progressieve voorstanders pleitten voor een concreter gebaar, maar waren wel blij met het besluit van de premier een bezoek aan Yasukuni over te slaan. Het monument herdenkt de doden die gevallen zijn voor Imperialistisch Japan, en dat vinden de conservatieve Japanners op hun beurt te belangrijk om te negeren. Ook zij gingen op de dag dat Japan viel in 1945 de straat op.

“Kan’s beslissing Yasukuni niet te bezoeken is onvergeeflijk. Mensen hebben hun leven gegeven voor dit land.” zegt een 35-jarige man die gisteren de straat op ging in de Engelstalige krant The Japan Times. Veel progressieve Japanners zien dit anders; in de hun ogen van zijn hun landgenoten in de oorlog door Japan de dood tegemoet gestuurd voor een fout doel. Voor hen is het net zo belangrijk als voor de Koreanen het collectieve geweten op te schonen door simpelweg te zeggen dat Japan onrechtvaardige daden pleegde – net zo goed tegen hun eigen bevolking. Een groot gedeelte van de troostmeisjes was immers Japans. De progressieve activisten zijn blij met de premier die dichterbij een effectieve verontschuldiging lijkt te komen, in The Japan Times zeggen ze hun werkzaamheden echter niet neer te leggen tot er concrete maatregelen zijn getroffen.

Een groep Japanners marcheerde in de straten van Tokio met vlaggen van Japan en het Japanse Keizerrijk. Zij zijn trots als een pauw op hun land, cultuur en geschiedenis. Ze zijn bang dat Japan dat als de regering zo doorgaat, Japan een slap imago in de wereld krijgt, bovendien gaat het volledig tegen hun mentaliteit in fouten toe te geven. Een van de demonstranten negeert brute daden in zijn verdediging: “Het is onzin om de Koreaanse visie op de geschiedenis te accepteren. We hebben goede dingen gedaan voor Korea door bijzonder veel geld erin te pompen om het land te moderniseren.” Het is net zo waar als dat Hitler de Duitse infrastructuur ook flink verbeterde – en net als neonazi’s die dergelijke statements maken, willen de rechtse Japanse demonstranten niks weten van kwade bijbedoelingen. Wel eerlijk om erbij te vermelden dat deze spreker aan de extreemrechtse kant van het spectrum zit. Hij is lid van de organisatie Zaitokukai, dat bijvoorbeeld tegen rechten voor Koreaanse Japanners is.

Vorige week was de organisatie nog in het nieuws omdat leden een Koreaanse school lastig vielen door luidruchtig te demonstreren tegen hun aanwezigheid. Er wonen zo’n 600.000 Koreanen in Japan, voornamelijk van ouders die in de koloniale periode gedwongen werden naar Japan te verhuizen, na 1945 kregen allen een verblijfsvergunning. Na de Koreaanse oorlog konden mensen kiezen om zich voortaan te identificeren als Noord- of Zuid-Koreaan – anderen bleven neutraal (de nu zogenoemde Zaichini) en hun documenten meldden inwoner van Joseon, de laatste Koreaanse dynastie. Hierdoor ontstonden er pro-Noord-Koreaanse organisaties en scholen. Bekendste voorbeeld hier van is Jong-Tae Se, de Japans-Koreaanse voetballer die wereldberoemd werd door te huilen bij het volkslied van Noord-Korea, toen hij voor dit land uitkwam afgelopen WK. Ook hij heeft een dergelijke Noord-Koreaanse opvoeding gehad en dit is een doorn in het oog van conservatieve Japanners, die het land nog meer zijn gaan haten nadat bekend werd ze Japanners ontvoerd te hebben om spionnen de Japanse taal te leren. Om het allemaal nog ingewikkelder te maken, kwam er nadat de Japanse premier afgelopen week zijn excuses maakte naar Zuid-Korea, ook uit Pyongyang een bericht dat het Noorden een verontschuldiging verlangt. Het definitief toewijzen van een compensatie zal in Korea voldoening en rust geven, terwijl Japan zelf met deze traditiebreuk nog wel eens bijzonder veel kan gaan losmaken onder zijn bevolking.